Prof. Dr. Sevil Atasoy, 2025 uyuşturucu kontrol raporlarını BM’de sundu

Birleşmiş Milletler (BM) Uluslararası Uyuşturucu Kontrol Kurulu (INCB) Başkanı ve Üsküdar Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Sevil Atasoy, INCB’nin 2025 yılı raporlarını New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde Ekonomik ve Sosyal Konsey’e (ECOSOC) sundu.

İSTANBUL (İGFA) - INCB’nin Yıllık Raporu ile Öncül Maddeler Raporu’nu üye ülke temsilcilerine aktaran Prof. Dr. Atasoy, narkotik ilaçlar ve psikotrop maddeler için uygulanan küresel tahmin ve değerlendirme sisteminin uluslararası iş birliğinin önemli başarılarından biri olduğunu belirtti.

Yasal olarak üretilen kontrollü maddelerin yasa dışı kanallara saptırılma oranının son derece düşük olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Atasoy, buna karşın tıbbi amaçlı erişimde küresel eşitsizliklerin devam ettiğini vurguladı.

ULUSLARARASI İŞ BİRLİĞİNİN BAŞARI ÖYKÜSÜ

INCB Yıllık Raporu, uluslararası uyuşturucu kontrol sisteminin işleyişini gözden geçiriyor, uyuşturucu kontrolündeki gelişmeleri vurguluyor ve üç uyuşturucu kontrol sözleşmesi çerçevesindeki uluslararası işbirliğine ilişkin tematik bir bölüm içeriyor.

INCB Başkanı Prof. Dr. Atasoy, yasal olarak üretilen kontrollü maddelerin saptırılma oranının çok düşük olmasıyla örneklendirilen, narkotik ilaçlar ve psikotrop maddeler için küresel tahmin ve değerlendirme sistemini uluslararası iş birliğinin bir başarı öyküsü olarak vurguladı.

MORFİNE ERİŞİMDE KÜRESEL EŞİTSİZLİK SÜRÜYOR

Tıbbi ve bilimsel amaçlarla bu maddelerin erişilebilirliğinin artırılmasına yönelik küresel ilerlemenin, üye devletlerin INCB'ye bildirdiği verilere henüz yansımadığını dile getiren Prof. Dr. Atasoy, şunları kaydetti:

“Morfin, ağrı tedavisi ve palyatif bakım için en uygun fiyatlı opioidlerden biridir, ancak küresel tüketimin yüzde 86'sı Avrupa ve Kuzey Amerika'da yoğunlaşmaktadır. Dünya nüfusunun yüzde 82’si, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerdeki nüfus, 2024 yılında ağrı yönetimi için küresel olarak kullanılan morfinin yalnızca yüzde 14’ünü tüketmiştir. Benzer şekilde, nörolojik ve ruh sağlığı bozukluklarının tedavisinde kullanılan psikotropik maddelerin tüketiminde de hâlâ önemli bölgesel eşitsizlikler bulunmaktadır. İnsani acil durumlar da dahil olmak üzere erişilebilirliğin artırılması, uygun fiyatlılığı da ele alan entegre bir yaklaşım gerektirir. INCB Öğrenim programı, tıbbi amaçlarla erişilebilirliği artırmak amacıyla hükümetlerin uyuşturucu kontrol sözleşmelerini uygulamasına yardımcı olmaktadır.”

Prof. Dr. Atasoy, INCB öncül madde kontrolü ve Tehlikeli Maddelerin Küresel Düzeyde Hızlı Engellenmesi (GRIDS) programlarının, eğitim ve teknolojik araçlar yoluyla hükümetleri, fentaniller ve nitazenler gibi yüksek etkili sentetik uyuşturucuların yasadışı üretimi ve kaçakçılığını önlemede nasıl desteklediğini vurguladı.

2025 itibariyle, 3 milyondan fazla kaçakçılık sinyalini içeren 125 binden fazla istihbarat bilgisinin, INCB IONICS araçları aracılığıyla gerçek zamanlı olarak paylaşıldığını anlatan Prof. Dr. Atasoy, “Mart 2025'te, INCB PEN Online platformunun kullanımı, 1,6 milyar potansiyel olarak ölümcül dozda fentanil üretmek için kullanılabilecek bir fentanil öncülü olan üç ton 1-boc-4-piperidonun kaçağa kaymasını önlemiştir. 2025 Öncül Maddeler Raporu, dünyadaki öncül madde durumuna ilişkin güncel bilgileri ve yasadışı uyuşturucu üretiminde kullanılan öncül kimyasallar, malzemeler ve ekipmanlara ilişkin 1988 Sözleşmesi’nin 12. ve 13. maddelerinin uygulanması için alınan önlemleri sunmaktadır.” dedi.

TIBBİ KULLANIM İLE DENETİM ARASINDA DENGE KURULMALI

Her iki raporun da uluslararası uyuşturucu kontrolüne yönelik dengeli bir yaklaşım için önerilerde bulunduğunu kaydeden Atasoy, sözleşmelerin önlemlerin seçiminde esneklik sağladığını ifade etti. Atasoy, buna karşın ulusal sistemlerin narkotik ilaçlar ve psikotrop maddelerin kullanımını münhasıran tıbbi ve bilimsel amaçlarla sınırlaması, ayrıca uygulama önlemlerinin orantılılık ilkesi, hukukun üstünlüğü ve insan haklarını gözetmesini sağlaması gerektiğini vurguladı.