Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ile Kent Konseyi’nin, Hevsel Bahçeleri ve On Gözlü Köprü çevresindeki yapılaşma ve işgallere karşı yürüttüğü mücadelenin gerekçeleri, son yağışların ardından yapılan taşkın uyarıları ve nehir kıyısındaki bazı işletmelerin sular altında kalmasıyla somut biçimde ortaya çıktı.
Mervaniler döneminde 1065 yılında Dicle Nehri üzerine inşa edilen ve yaklaşık bin yıldır ayakta kalan tarihi On Gözlü Köprü, son yıllarda çevresinde artan yapılaşma ve ticari faaliyetler nedeniyle hem ekolojik hem de kültürel açıdan risk altında. Dicle Vadisi ve Hevsel Bahçeleri’nin oluşturduğu doğal peyzajın önemli bir parçası olan köprü çevresinde 2016 yılından itibaren hız kazanan betonlaşma, nehir yatağında dolgu ve moloz birikimine yol açarken; gürültü kirliliği ve işletme faaliyetleri bölgedeki yüzlerce bitki ve hayvan türünü tehdit ediyor.
Diyarbakır Kent Konseyi, 32. Olağan Genel Kurulu’nu 4 Şubat’ta Hevsel Bahçeleri ve tarihi On Gözlü Köprü çevresindeki plansız yapılaşmalar ve kamusal alanlardaki işgaller gündemiyle gerçekleştirdi. Genel Kurul’da, UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan Hevsel Bahçeleri ve Dicle Vadisi’nin korunmasının yalnızca yerel değil, evrensel bir sorumluluk olduğuna dikkat çekildi. Kent Konseyi, kontrolsüz yapılaşma ve işgallerin önlenmesi için tüm kurum ve yurttaşlara ortak sorumluluk çağrısı yaptı.
Uzmanlar, Hevsel Bahçeleri’nin 2015 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alınmasıyla birlikte tüm insanlığın ortak mirası haline geldiğini ifade ederek, alandaki mülkiyet sorunları, ağaç kesimleri ve kıyı yapılaşmalarının ciddi tehdit oluşturduğunu vurguluyor. Dicle Nehri kıyısındaki yapılaşmaların yalnızca tarihi ve kültürel değil, aynı zamanda ekolojik riskler barındırdığına dikkat çekiliyor.
Kentte Hevsel Bahçeleri ve tarihi On Gözlü Köprü çevresindeki işletmelerin durumu tartışılırken, yoğun yağışların ardından Devlet Su İşleri (DSİ) 10. Bölge Müdürlüğü bir uyarı yayımladı. DSİ, bölgede etkili olan yağışlar nedeniyle baraj havzalarına gelen yüksek akımlar sonucu kontrollü su tahliyeleri yapılabileceğini duyurdu. Açıklamada, nehir yatakları ve dere kenarlarında bulunan yerleşim birimlerinin dikkatli olması, nehir yatağına girilmemesi ve ani su seviyesi yükselmelerine karşı tedbir alınması istendi.
Bu uyarıdan sonra Dicle Nehri’nin debisinin yükseldiği, nehir kıyısındaki bazı işletmelerin bir bölümünün su altında kaldığı gözlendi. Bu durum, taşkın riski bulunan alanlardaki yapılaşmaların güvenliği konusunu yeniden tartışmaya açtı.
Uzmanlar, nehir yatakları ve taşkın alanlarının doğal akışına bırakılmasının hem can ve mal güvenliği hem de ekosistemin korunması açısından önem taşıdığına dikkat çekiyor. Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ve Kent Konseyi yetkilileri, Hevsel Bahçeleri ve On Gözlü Köprü çevresindeki işgallerin kaldırılması ve plansız yapılaşmaların önlenmesi yönündeki girişimlerin, son gelişmeler ışığında daha da önem kazandığını belirtiyor. Kentteki sivil toplum temsilcileri de, Dicle Vadisi’nin doğal yapısının korunmasının yalnızca estetik ya da turistik bir mesele değil, aynı zamanda afet risklerinin azaltılması açısından da hayati olduğuna işaret ediyor.
